Ze zijn een beetje groot, dus laden kan even duren.

Met dank aan al mijn vriendelijke collega’s die proefkonijn wilden spelen.

Originele foto: magali veldhuis / CC-BY-NC-SA

Je kon er op wachten. Eerst werd de muziek vermoord. Toen de film. En nu is het de beurt aan het boek. Door wie? Natuurlijk, de asociale stelende jeugd die niet meer wil betalen voor content. Aldus schrijver Ilja Leonard Pfeijffer in een column in het NRC.

Dat is natuurlijk allemaal flauwekul. ‘Niemand betaalt meer’ horen we al sinds 1999, toen Napster het als eerste mogelijk maakte om gratis muziek te downloaden. Het zou afgelopen zijn met de muziek: artiesten verdienen geen geld meer en je kunt straks alleen nog muziek horen in het museum.

Het is 2011 en er komt meer muziek uit dan ooit. De filmindustrie kwam met dezelfde argumenten en toch zijn er nog steeds films. Je zou denken dat mensen ondertussen een patroon ontdekken, maar Pfeijffer herhaalt dezelfde onheilsvoorspellingen als tien jaar geleden.

Wat zijn die voorspellingen? Ik zet ze voor u op een rijtje:

• Niemand wil meer betalen voor content.
• Makers krijgen geen geld meer. Einde van kunst en cultuur!
• Ellende en verdoemenis. Wereldoorlog III. De wereld vergaat. Jezus komt terug op aarde.

Goed, die derde misschien niet. Wat betreft die eerste twee:

Niemand wil meer betalen voor content

Als de opkomst van het internet één ding heeft aangetoond is het wel dat mensen graag betalen voor content. Alleen niet zo graag voor de dragers. Twintig jaar geleden had je geen andere keuze dan een CD te kopen om je favoriete nummer te horen (en heel veel andere nummers waar niks aan was). De muziekindustrie dacht dat ze geen muziek verkochten maar plastic schijfjes en dus konden de prijzen lekker hoog worden gehouden.

Geen wonder dat de muziekindustrie helemaal geen zin had om iets aan die situatie te veranderen. De eerste digitale muziekkanalen waren dus allemaal illegaal: Napster, Kazaa, BitTorrent. Noem maar op. Waarom gebruikten mensen die diensten? Omdat ze graag muzikanten willen bestelen? Natuurlijk niet. Omdat er geen andere fatsoenlijke manier is om je iPod vol te krijgen. Een beetje iPod kan 5000 liedjes bevatten. Om die helemaal legaal vol te krijgen hoef je slechts 10 jaar lang een krantenwijk te lopen. En van dat geld kun je dan geen bier en sigaretten kopen. Geen wonder dat je liever download.

Voor die illegale kanalen is nu een alternatief: legale streaming diensten als Spotify en Netflix zijn enorm succesvol. Zo succesvol dat piraterij afneemt. Iets wat campagnes met artiesten met dichtgenaaide monden en idiote plannen waarin je internet afgesloten wordt als je een liedje download nooit is gelukt.

De boodschap is simpel: maak het voor de consument makkelijker dan de illegale alternatieven om aan content te komen. Ik betaal met liefde 5 euro per maand voor Spotify om geen gedoe te hebben met torrents en vage downloadsites met pornobanners.

Makers krijgen geen geld meer. Einde van kunst en cultuur!

Gelukkig gaat het de meeste kunstenaars niet om geld, maar om wat ze maken. Hoeveel muzikanten zijn er die hun muziek gratis op het internet zetten? Hoeveel filmmakers zetten hun filmpjes gratis op YouTube? Hoeveel schrijvers sturen hun schrijfsels gratis en voor niets de wereld in?

Het aantal mensen wat echt aan kunst kan verdienen is altijd heel erg klein geweest. Kunst is sappelen. En soms heb je geluk en kun je er wel een (mager belegde) boterham aan verdienen.

En dat verdorven internet kan je daar goed bij helpen. Ik ben de afgelopen jaren nog nooit zo veel naar (dure!) concerten geweest. Waarom? Omdat ik de muziek allemaal (bijna) gratis heb kunnen luisteren. Ik ben de afgelopen maanden nog nooit zoveel naar de bios geweest dankzij Cineville, waarmee je voor een vast bedrag per maand zo vaak naar de film mag als je wilt.

Dus lieve schrijvers: ga vooral door met schrijven. Bedenk nieuwe manieren om je publiek er kennis mee te laten maken. Gebruik het internet om er geld mee te verdienen. Onderzoek wat je publiek mist en speel daar op in.

En luister vooral niet naar mensen die zure stukjes schrijven in het NRC.

Meer over dit onderwerp:

• Op het blog van Ron
• Niels Aalberts van EHPO over piraterij en e-books
• Online muziek kopen nog steeds een drama

CREATE YOUR DEBUT ALBUM COVER

1 – Go to “wikipedia.” Hit “random… Read More… Read More” or click http://en.wikipedia.org/wiki/Special:Random

The first random wikipedia article you get is the name of your band. (alternatively, if the first article you hit is short, hit Random Article two more times.)

2 – Go to “Random quotations”
or click http://www.quotationspage.com/random.php3

The last four or five words of the very last quote of the page is the title of your first album.

3 – Go to flickr and click on “explore the last seven days” or click http://www.flickr.com/explore/interesting/7days

Third picture, no matter what it is, will be your album cover.

4 – Go to You tube and type without looking-the first music in the search results is your bands hot new Indie release!!

**Alternatively you can ask people in the group to post music that sounds like a good match with your album cover.

5 – Use photoshop or similar to put it all together.

6 – Post it to FB with this text in the “caption” and TAG the friends you want to join in.

7 – Use this URL to invite people to this group so they can share their masterpieces: http://tinyurl.com/dh4bqr

Tuurlijk, er zijn nadelen. Niet alle muziek is beschikbaar (*kuch*, nummers 1 en 2 van dit lijstje) en niet alle muziek blijft beschikbaar. De eerste albums van Belle & Sebastian waren in het begin bijvoorbeeld beschikbaar, toen een paar maanden niet, en nu weer wel. Toch, dat is een klein nadeel vergeleken met hoeveel makkelijker het is geworden om snel muziek te luisteren. Dat ik dit jaar een lijstje heb met 25 albums en naar meer concerten ben geweest dan ooit komt mede omdat het zoveel makkelijker is geworden om nieuwe muziek te ontdekken.

Wat Spotify voor mij vooral bewijst is dat al die flauwekul die de muziekindustrie roept ook flauwekul is: mensen zijn echt wel bereid om geld te betalen voor muziek, zolang het maar beter is dan het pseudo-illegale alternatief. Ik zou niet weten waarom je nog muziek zou willen downloaden via Bittorrent / Rapidshare / Soulseek. Oh ja, omdat het nog niet op Spotify staat? Er is dus nog genoeg werk aan de winkel.

Goed. Op naar de muziek! Net zoals vorig jaar heb ik een YouTube mix gemaakt met nummers van alle platen. Naast (bijna) alle albums staat ook een Spotify-icoontje. Een klik daar op verwijst u naar, jawel, dat album op Spotify.

1. Sufjan Stevens – The Age of Adz
   
   Eindelijk, na het onvolprezen Illinois een nieuw album van Sufjan. Even wennen is het wel: autotune? Een nummer van meer dan 25 minuten? Synthesizers in plaats van banjo’s? Maar na een paar keer luisteren is het duidelijk: dit is een artiest die durft het experiment aan te gaan, maar niet verliest waarin hij het beste is: prachtige liedjes schrijven.
2. Joanna Newsom – Have One On Me
   
   Net als Sufjan een artieste die na lang wachten met een opvolger komt van een alom geprezen album (Ys). Bijna 2 uur harpgetokkel, soms piano en vooral ‘die stem’, verspreid over drie platen. Is dat te lang? Ja, vooral de derde plaat bevat te weinig variatie en de nummers lijken te veel op elkaar. Is dat erg? Nee. Alleen al de eerste plaat is een meestwerk op zichzelf. Net zoals Sufjan is het even doorbijten, maar wie dat doet wordt beloond.
3. The Tallest Man On Earth – The Wild Hunt
   
   Één man met een gitaar en zang. Verder niks. Kun je daar een hele plaat mee blijven boeien? Absoluut. Mensen vergelijken de Zweed Kristian Matsson (die eigenlijk helemaal niet zo groot is) met Bob Dylan, maar ik moet meer denken aan Jeff Mangum van Neutral Milk Hotel.
4. Kanye West – My Beautiful Dark Twisted Fantasy
   
   Volgens praktisch de gehele wereldwijde muziekpers is dit de plaat van het jaar. Daar valt wat voor te zeggen. Kanye zoekt het experiment op en komt met vernieuwende muziek die zo’n beetje aan alle muziekgenres refereert.
5. Big Boi – Sir Lucious Left Foot…The Son of Chico Dusty
   
   Zie Kanye :). Ook een plaat die de grenzen opzoekt van wat er mogelijk is binnen de hiphop. Wat Big Boi soms mist aan muzikale inventiviteit maakt hij ruimschoots goed met z’n teksten en rauwe beats.

6. Owen Pallett – Heartland
7. The Walkman – Lisbon
8. Vampire Weekend – Contra
9. Die Antwoord – $O$
10. Arcade Fire – The Suburbs
11. Hot Chip – One Life Stand
12. Gold Panda – Lucky Shiner
13. Janelle Monae – The ArchAndroid
14. LCD Soundsystem – This is Happening
15. Robyn – Body Talk
16. Spoon – Transference
17. Deerhunter – Halcyon Digest
18. The Books – The Way Out
19. Gill Scott-Heron – I’m New Here
20. Yeasayer – ODD BLOOD
21. Oneohtrix Point Never – Returnal
22. Ali Farka Touré & Toumani Diabaté – Ali and Toumani
23. Mark Ronson & The Business Intl – Record Collection
24. Gonjasufi – A Sufi And A Killer
25. Sharon Jones & The Dap-Kings – I Learned The Hard Way

Teleurstellingen van 2010: Beach House en The National. Sorry mensen, ik heb het echt geprobeerd, maar ik vond afgezien van enkele nummers het de hooggespannen verwachtingen niet waar maken.

De beste concerten: Joanna Newsom in de Melkweg en Owen Pallett in De Duif waren magisch. En vergeet al die flauwekul over dat ‘legendarische concert’ van Warpaint op London Calling, want het allerbeste optreden daar was natuurlijk van The Neat. 3voor12 heeft ‘m online!

Voor meer lijstjesgenot verwijs ik u graag door naar Pitchfork, Tiny Mix Tapes, 3voor12, Metacritic, Best Ever Albums, Kindamuzik en nog 168.000.000 andere sites.

En voor de geschiedkundigen: hier zijn mijn lijstjes van 2009, 2008, 2007, 2006, 2005 en 2004.

To us the system was an open slate ripe with possibilities. It drew us in and we could only oblige by beginning to dismantle it piece by piece.

Prachtig verslag over nachtelijke dwaaltochten door het metrostelsel van Parijs.

Een witte olifant is, volgens Wikipedia, een metafoor voor een waardevolle bezitting die de eigenaar niet kan afstaan, maar die zoveel geld kost (in onderhoud bijvoorbeeld) dat het totaal niet in verhouding staat tot het nut ervan.

Foto: George Groutas

Het Paleis voor het Volk in Boekarest (Roemenië) is een voorbeeld van een witte olifant. Het gebouw (het een na grootste ter wereld) koste ontzettend veel geld, half Boekarest werd er voor gesloopt, maar het is nooit in gebruik genomen omdat in 1989 Ceauşescu werd afgezet en geëxecuteerd. Tegenwoordig wordt slechts een klein deel van het gebouw gebruikt, maar kost het wel een fortuin om het te onderhouden.

Iets minder megalomaan, maar wel erg grappig is het treinstation Christ’s Hospital in het Engelse Horsham. Gebouwd omdat het naast een school stond waar wel 835 kinderen zaten (die dus vaak dat station zouden gebruiken) voor het toen astronomische bedrag van 30.000 pond. De spoorwegmaatschappij had echter een verschrikkelijke fout gemaakt: de school was een kostschool, en kinderen kwamen alleen een paar keer per jaar op het station, niet elke dag zoals de verwachting was. In 1972 werd het gebouw gesloopt.

Wat is uw witte olifant?

Foto: Ziko van Dijk / CC-BY-SA

Bibliotheken moeten bezuinigen. Volgens een recent rapport van de Vereniging Openbare Bibliotheken zal bijvoorbeeld bijna tweederde van de bibliotheken in Rotterdam verdwijnen.

Dat zat er natuurlijk al jaren aan te komen: het publiek vergrijst, voor de jeugd worden bibliotheken steeds minder relevant. Hoe kunnen bibliotheken overleven?

Laat ik mijn moeder nemen als voorbeeld van de doorsnee bibliotheekgebruiker: ze gaat elke week naar de bieb, haalt daar een stapel boeken en leest er de helft van. Ze betaalt 40 euro per jaar voor het abonnement, en 10 cent per geleend boek. Hoe kan de 21ste-eeuwse bieb haar bedienen?

Simpel: bibliotheken brengen hun kerntaak, het uitlenen van boeken, in het digitale tijdperk. E-readers zijn inmiddels voor schappelijke prijzen te koop, voor 125 euro heb je een Kindle met wifi. Het probleem is dat de prijzen van e-books te hoog zijn: de stapel boeken die mijn moeder leent zou haar elke week 100 euro kosten. Dat is onrealistisch.

Het nieuwe bibliotheekmodel is simpel: mijn moeder koopt voor 100 euro een e-reader en neemt een abonnement op de bibliotheek. Dat mag best iets duurder zijn, zeg 10 euro per maand. Voor dat bedrag kan ze dan, direct op de e-reader, boeken lenen. Zo’n boek kun je twee weken lenen, en eventueel verlengen voor een laag bedrag (50 eurocent). ‘Sprinters’ (nieuwe boeken) kunnen duurder zijn, 2 euro bijvoorbeeld. De reader hoeft niet het nieuwste model te zijn, kleur is overbodig, zwart-wit is goed genoeg voor romans.

De voordelen zijn evident: boeken kunnen nooit ‘uitgeleend’ zijn. Je hebt geen gebouw meer nodig. Als je een recensie leest in de krant kun je het gelijk downloaden. En je kan van tevoren makkelijk de achterkant en een paar pagina’s lezen, zonder dat je eerst op de fiets door de regen naar de bieb hoeft te fietsen. Bibliotheken hoeven niet tien exemplaren van een boek aan te schaffen voor schoolkinderen die moeten lezen voor een lijst, of voor leesclubs.

Amazon heeft al bekend gemaakt dat ze ook boeken willen gaan uitlenen. Als de bibliotheek in de 21ste eeuw wil overleven is er geen andere keuze dan de digitale wereld te betreden.

Naschrift

Edwin Mijnsbergen van de digitale bibliotheek wees me erop dat het bovenstaande model precies is wat de bibliotheek wil, maar dat de uitgevers dwarsliggen. Voor het uitlenen van boeken is in de wet een uitzondering voor bibliotheken gemaakt, maar die gaat niet op voor ebooks. Daarom kun je bij de bieb alleen maar een zeer beperkt aantal (rond de 300) titels lenen voor je e-reader. Uitgevers zijn bang dat mensen die een boek lenen het niet meer kopen. Daar zit wat in, maar het is natuurlijk niet anders dan hoe het nu gaat met papieren boeken.

Ik zie drie mogelijkheden om het probleem op te lossen:

• Uitgevers moeten overtuigd worden dat het leenmodel ook opgaat voor de digitale wereld. Muzikanten krijgen ook geld van de Buma als hun muziek wordt gedraaid op de radio.
• Bibliotheken moeten zelf gaan onderhandelen met schrijvers.
• De wet moet worden gewijzigd zodat het leenrecht ook van toepasing is op ebooks.

Voor optie 3 kun je zelf ook iets doen: mail de kersverse Minister van Onderwijs: Marja van Bijsterveldt.

Naschrift II

Rivka Staudt van het Ministerie van OCW mailde me de volgende reactie op deze blogpost:

Ik kan mij uw gedachtengang goed voorstellen en ik heb het artikel op uw weblog met belangstelling gelezen. Helaas is het op dit moment nog moeilijk voor bibliotheken om e-books zonder restricties uit te lenen. Zoals u zelf al aangeeft houden uitgeverijen dit gedeeltelijk tegen. Maar ook de (Europese) wetgeving staat in de weg. De uitleen van e-books door bibliotheken vindt plaats door deze online, als downloadbestand, en voor een bepaalde periode ter beschikking te stellen. Het gaat bij de uitleen van e-books dus niet om uitleen of verveelvoudiging van een exemplaar van een boek als bedoeld in de Auteurswet, maar om een openbaarmaking van de auteursrechtelijke beschermde (digitale) inhoud van het boek. De Richtlijn auteursrecht in de informatiemaatschappij biedt lidstaten geen mogelijkheid het online zetten van werken door openbare bibliotheken onder het verhuur- of leenrecht te brengen. Dit betekent dus dat voor de online uitleen van e-books steeds toestemming is vereist van de rechthebbenden (lees: auteurs, uitgeverijen).

Dit betekent echter niet dat er geen beweging zit in het toegankelijker maken van de uitleen van e-books. Het e-book is een relatief nieuw medium. De markt is op dit moment nog bescheiden van omvang, maar in potentie zeer groot. Alle betrokken spelers (auteurs, uitgevers, distributeurs) zijn bezig exploitatiemodellen te verkennen en hun positie te bepalen. Evenals voor muziek en films geldt ook voor e-books dat het ontwikkelen van innovatieve bedrijfsmodellen een voorwaarde is voor effectieve handhaving van het auteursrecht op het internet. Hierbij is niet de overheid, maar de markt aan zet. Het is van belang dat de verschillende betrokken marktpartijen onderkennen dat er een gezamenlijk belang is bij het ontwikkelen van een levensvatbare markt voor e-books. Op dit moment komt het nog niet of nauwelijks voor dat een boek uitsluitend digitaal verschijnt, dus de balans tussen het economische belang van de rechthebbenden enerzijds en het publieke belang van de toegankelijkheid van informatie anderzijds is op dit moment nog gewaarborgd. Daar zal in de (nabije) toekomst verandering in komen.

De overheid kan geen invloed uitoefenen op deze marktwerking. Het ministerie van OCW ondersteunt wel langs een aantal wegen het gebruik van e-books in openbare bibliotheken. Zo zet het ministerie sinds dit jaar innovatiemiddelen (in het kader van het project ‘Innovatie digitale infrastructuur en digitale diensten en producten 2010′) in voor de opbouw van de digitale openbare bibliotheek. Hiermee komt een platform beschikbaar dat bibliotheken voor allerlei vormen van digitale dienstverlening, waaronder e-books, kunnen gebruiken. Hiervoor is in april van dit jaar een forse subsidie verstrekt aan de Stichting Bibliotheek.nl.

I went to the Europeana Open Culture Conference in Amsterdam today. Fellow Wikimedian Liam Wyatt was doing a keynote on his time as the Wikipedian in residence with the British museum, and there were tracks on linked data, user generated content and the risks and rewards related to ‘freeing up’ content.

I’ve made notes on the first two talks in Markdown format, which can be found on Github.

Original:

Her debut on bandcamp is pretty sweet too.