Originele foto: magali veldhuis / CC-BY-NC-SA

Je kon er op wachten. Eerst werd de muziek vermoord. Toen de film. En nu is het de beurt aan het boek. Door wie? Natuurlijk, de asociale stelende jeugd die niet meer wil betalen voor content. Aldus schrijver Ilja Leonard Pfeijffer in een column in het NRC.

Dat is natuurlijk allemaal flauwekul. ‘Niemand betaalt meer’ horen we al sinds 1999, toen Napster het als eerste mogelijk maakte om gratis muziek te downloaden. Het zou afgelopen zijn met de muziek: artiesten verdienen geen geld meer en je kunt straks alleen nog muziek horen in het museum.

Het is 2011 en er komt meer muziek uit dan ooit. De filmindustrie kwam met dezelfde argumenten en toch zijn er nog steeds films. Je zou denken dat mensen ondertussen een patroon ontdekken, maar Pfeijffer herhaalt dezelfde onheilsvoorspellingen als tien jaar geleden.

Wat zijn die voorspellingen? Ik zet ze voor u op een rijtje:

• Niemand wil meer betalen voor content.
• Makers krijgen geen geld meer. Einde van kunst en cultuur!
• Ellende en verdoemenis. Wereldoorlog III. De wereld vergaat. Jezus komt terug op aarde.

Goed, die derde misschien niet. Wat betreft die eerste twee:

Niemand wil meer betalen voor content

Als de opkomst van het internet één ding heeft aangetoond is het wel dat mensen graag betalen voor content. Alleen niet zo graag voor de dragers. Twintig jaar geleden had je geen andere keuze dan een CD te kopen om je favoriete nummer te horen (en heel veel andere nummers waar niks aan was). De muziekindustrie dacht dat ze geen muziek verkochten maar plastic schijfjes en dus konden de prijzen lekker hoog worden gehouden.

Geen wonder dat de muziekindustrie helemaal geen zin had om iets aan die situatie te veranderen. De eerste digitale muziekkanalen waren dus allemaal illegaal: Napster, Kazaa, BitTorrent. Noem maar op. Waarom gebruikten mensen die diensten? Omdat ze graag muzikanten willen bestelen? Natuurlijk niet. Omdat er geen andere fatsoenlijke manier is om je iPod vol te krijgen. Een beetje iPod kan 5000 liedjes bevatten. Om die helemaal legaal vol te krijgen hoef je slechts 10 jaar lang een krantenwijk te lopen. En van dat geld kun je dan geen bier en sigaretten kopen. Geen wonder dat je liever download.

Voor die illegale kanalen is nu een alternatief: legale streaming diensten als Spotify en Netflix zijn enorm succesvol. Zo succesvol dat piraterij afneemt. Iets wat campagnes met artiesten met dichtgenaaide monden en idiote plannen waarin je internet afgesloten wordt als je een liedje download nooit is gelukt.

De boodschap is simpel: maak het voor de consument makkelijker dan de illegale alternatieven om aan content te komen. Ik betaal met liefde 5 euro per maand voor Spotify om geen gedoe te hebben met torrents en vage downloadsites met pornobanners.

Makers krijgen geen geld meer. Einde van kunst en cultuur!

Gelukkig gaat het de meeste kunstenaars niet om geld, maar om wat ze maken. Hoeveel muzikanten zijn er die hun muziek gratis op het internet zetten? Hoeveel filmmakers zetten hun filmpjes gratis op YouTube? Hoeveel schrijvers sturen hun schrijfsels gratis en voor niets de wereld in?

Het aantal mensen wat echt aan kunst kan verdienen is altijd heel erg klein geweest. Kunst is sappelen. En soms heb je geluk en kun je er wel een (mager belegde) boterham aan verdienen.

En dat verdorven internet kan je daar goed bij helpen. Ik ben de afgelopen jaren nog nooit zo veel naar (dure!) concerten geweest. Waarom? Omdat ik de muziek allemaal (bijna) gratis heb kunnen luisteren. Ik ben de afgelopen maanden nog nooit zoveel naar de bios geweest dankzij Cineville, waarmee je voor een vast bedrag per maand zo vaak naar de film mag als je wilt.

Dus lieve schrijvers: ga vooral door met schrijven. Bedenk nieuwe manieren om je publiek er kennis mee te laten maken. Gebruik het internet om er geld mee te verdienen. Onderzoek wat je publiek mist en speel daar op in.

En luister vooral niet naar mensen die zure stukjes schrijven in het NRC.

Meer over dit onderwerp:

• Op het blog van Ron
• Niels Aalberts van EHPO over piraterij en e-books
• Online muziek kopen nog steeds een drama

Foto: Ziko van Dijk / CC-BY-SA

Bibliotheken moeten bezuinigen. Volgens een recent rapport van de Vereniging Openbare Bibliotheken zal bijvoorbeeld bijna tweederde van de bibliotheken in Rotterdam verdwijnen.

Dat zat er natuurlijk al jaren aan te komen: het publiek vergrijst, voor de jeugd worden bibliotheken steeds minder relevant. Hoe kunnen bibliotheken overleven?

Laat ik mijn moeder nemen als voorbeeld van de doorsnee bibliotheekgebruiker: ze gaat elke week naar de bieb, haalt daar een stapel boeken en leest er de helft van. Ze betaalt 40 euro per jaar voor het abonnement, en 10 cent per geleend boek. Hoe kan de 21ste-eeuwse bieb haar bedienen?

Simpel: bibliotheken brengen hun kerntaak, het uitlenen van boeken, in het digitale tijdperk. E-readers zijn inmiddels voor schappelijke prijzen te koop, voor 125 euro heb je een Kindle met wifi. Het probleem is dat de prijzen van e-books te hoog zijn: de stapel boeken die mijn moeder leent zou haar elke week 100 euro kosten. Dat is onrealistisch.

Het nieuwe bibliotheekmodel is simpel: mijn moeder koopt voor 100 euro een e-reader en neemt een abonnement op de bibliotheek. Dat mag best iets duurder zijn, zeg 10 euro per maand. Voor dat bedrag kan ze dan, direct op de e-reader, boeken lenen. Zo’n boek kun je twee weken lenen, en eventueel verlengen voor een laag bedrag (50 eurocent). ‘Sprinters’ (nieuwe boeken) kunnen duurder zijn, 2 euro bijvoorbeeld. De reader hoeft niet het nieuwste model te zijn, kleur is overbodig, zwart-wit is goed genoeg voor romans.

De voordelen zijn evident: boeken kunnen nooit ‘uitgeleend’ zijn. Je hebt geen gebouw meer nodig. Als je een recensie leest in de krant kun je het gelijk downloaden. En je kan van tevoren makkelijk de achterkant en een paar pagina’s lezen, zonder dat je eerst op de fiets door de regen naar de bieb hoeft te fietsen. Bibliotheken hoeven niet tien exemplaren van een boek aan te schaffen voor schoolkinderen die moeten lezen voor een lijst, of voor leesclubs.

Amazon heeft al bekend gemaakt dat ze ook boeken willen gaan uitlenen. Als de bibliotheek in de 21ste eeuw wil overleven is er geen andere keuze dan de digitale wereld te betreden.

Naschrift

Edwin Mijnsbergen van de digitale bibliotheek wees me erop dat het bovenstaande model precies is wat de bibliotheek wil, maar dat de uitgevers dwarsliggen. Voor het uitlenen van boeken is in de wet een uitzondering voor bibliotheken gemaakt, maar die gaat niet op voor ebooks. Daarom kun je bij de bieb alleen maar een zeer beperkt aantal (rond de 300) titels lenen voor je e-reader. Uitgevers zijn bang dat mensen die een boek lenen het niet meer kopen. Daar zit wat in, maar het is natuurlijk niet anders dan hoe het nu gaat met papieren boeken.

Ik zie drie mogelijkheden om het probleem op te lossen:

• Uitgevers moeten overtuigd worden dat het leenmodel ook opgaat voor de digitale wereld. Muzikanten krijgen ook geld van de Buma als hun muziek wordt gedraaid op de radio.
• Bibliotheken moeten zelf gaan onderhandelen met schrijvers.
• De wet moet worden gewijzigd zodat het leenrecht ook van toepasing is op ebooks.

Voor optie 3 kun je zelf ook iets doen: mail de kersverse Minister van Onderwijs: Marja van Bijsterveldt.

Naschrift II

Rivka Staudt van het Ministerie van OCW mailde me de volgende reactie op deze blogpost:

Ik kan mij uw gedachtengang goed voorstellen en ik heb het artikel op uw weblog met belangstelling gelezen. Helaas is het op dit moment nog moeilijk voor bibliotheken om e-books zonder restricties uit te lenen. Zoals u zelf al aangeeft houden uitgeverijen dit gedeeltelijk tegen. Maar ook de (Europese) wetgeving staat in de weg. De uitleen van e-books door bibliotheken vindt plaats door deze online, als downloadbestand, en voor een bepaalde periode ter beschikking te stellen. Het gaat bij de uitleen van e-books dus niet om uitleen of verveelvoudiging van een exemplaar van een boek als bedoeld in de Auteurswet, maar om een openbaarmaking van de auteursrechtelijke beschermde (digitale) inhoud van het boek. De Richtlijn auteursrecht in de informatiemaatschappij biedt lidstaten geen mogelijkheid het online zetten van werken door openbare bibliotheken onder het verhuur- of leenrecht te brengen. Dit betekent dus dat voor de online uitleen van e-books steeds toestemming is vereist van de rechthebbenden (lees: auteurs, uitgeverijen).

Dit betekent echter niet dat er geen beweging zit in het toegankelijker maken van de uitleen van e-books. Het e-book is een relatief nieuw medium. De markt is op dit moment nog bescheiden van omvang, maar in potentie zeer groot. Alle betrokken spelers (auteurs, uitgevers, distributeurs) zijn bezig exploitatiemodellen te verkennen en hun positie te bepalen. Evenals voor muziek en films geldt ook voor e-books dat het ontwikkelen van innovatieve bedrijfsmodellen een voorwaarde is voor effectieve handhaving van het auteursrecht op het internet. Hierbij is niet de overheid, maar de markt aan zet. Het is van belang dat de verschillende betrokken marktpartijen onderkennen dat er een gezamenlijk belang is bij het ontwikkelen van een levensvatbare markt voor e-books. Op dit moment komt het nog niet of nauwelijks voor dat een boek uitsluitend digitaal verschijnt, dus de balans tussen het economische belang van de rechthebbenden enerzijds en het publieke belang van de toegankelijkheid van informatie anderzijds is op dit moment nog gewaarborgd. Daar zal in de (nabije) toekomst verandering in komen.

De overheid kan geen invloed uitoefenen op deze marktwerking. Het ministerie van OCW ondersteunt wel langs een aantal wegen het gebruik van e-books in openbare bibliotheken. Zo zet het ministerie sinds dit jaar innovatiemiddelen (in het kader van het project ‘Innovatie digitale infrastructuur en digitale diensten en producten 2010′) in voor de opbouw van de digitale openbare bibliotheek. Hiermee komt een platform beschikbaar dat bibliotheken voor allerlei vormen van digitale dienstverlening, waaronder e-books, kunnen gebruiken. Hiervoor is in april van dit jaar een forse subsidie verstrekt aan de Stichting Bibliotheek.nl.

De VPRO heeft een nieuw logo en dito huisstijl, gemaakt door het Amsterdamse bureau Thonik. Zo’n verandering gaat natuurlijk niet onopgemerkt voorbij.

Opvallend is dat mensen het hebben over de ‘nieuwe’ site en de ‘nieuwe’ tune. De website werkt al bijna een jaar op de huidige manier (met het oude logo en vormgeving), en de tune is al onveranderd sinds dat ELO het uitbracht in 1982.

Een opsomming van reacties:

• “echt niet meer dan 4 lettertjes, beetje jammer… was mooier“
• “Verdomme, ik heb niks aan te merken op de nieuwe huisstijl“
• “grafisch en helder“
• “blijft old school en old style :)“
• “Ondanks bezuinigingen op stapel had de VPRO nog een potje om na 28 jaar een duur bureau het logo aan te laten passen…“
• “Eigenlijk te simpel, maar dan ook wel weer goed te noemen“
• “de ruwe, bijna naieve, VPRO huisstijl is heel origineel in het tijdperk van lik, likker, gelikst“
• “Wel wennen dat nieuwe logo; ik vond het oude zo sterk..“
• “Nieuwe #VPRO logo is ontwikkeld door een club die gewoon subsidie krijgt voor een simpele website. Wow.“
• “Oude was beter.“
• “het mooiste logo van alle omroepen“
• “geanimeerd is het toch best aardig.“
• “mooier.. maar nog steeds erg lelijk haha“
• “Had ik ook kunnen bedenken.“
• “Ik vind het een mooi logo. En als je het vergelijkt met het ‘verbeterde’ logo van RTL7, is dit mijns inziens toch wel een verbetering x 100.“
• “Ik vind het nieuwe VPRO-logo niet zo sterk. Het oude was briljant, het nieuwe borduurt daar op voort maar dan veel minder goed. Tsja…“
• “mooi! Lekker ‘net niet’ retro en toch weer niet“
• “Onder het mom het was niets en het wordt niets!“”
• “this looks like it’s designed by a manager.“
• “Na het zien van de showreel voor de nieuwe VPRO huisstijl door #thonik zie ik eigenlijk pas de kracht van het nieuwe logo! Goede vondst!“
• “オランダ：thonik/トニックによる”VPRO”の新しいロゴマーク。　http://www.vpro.nl/“

Specifiek over de ‘nieuwe’ website:

• “sodeju die nieuwe @VPRO site is een behoorlijke #FAIL“
• “Ik ben èrg onder de indruk van de nieuwe VPRO website. Stijlvol!“
• “De nieuwe website van de VPRO is… spesjiaal: http://www.vpro.nl/. Niet lelijk. Spesjiaal.“
• “Hoor veel over de nieuwe #VPRO website, toch maar even gekeken. Holy crap. Lelijk kreeg zojuist een nieuwe betekenis.“
• “One of the best navigation i’ve ever seen www.vpro.nl“
• “Wel leuk aan de VPRO site is dat overal waar je klikt je een nieuwe layout krijgt. Oh wacht, eigenlijk niet leuk. Bloedirritant zelfs.“

Over de ‘nieuwe’ tune:

• “Ook de bekende VPRO-tune is opgefrist en een stuk sneller.“
• “ja hallo, ik zit gvd nie in een kerk, waar is toch al dat orgel geweld voor nodig?????“
• “Wanneer komt het liedje als ringtone uit?“

En voor wie nog niet genoeg heeft gehad van het nieuwe logo (en de reacties daarop), hieronder de showreel:

Meer informatie over de nieuwe huisstijl:

• Veel grafisch materiaal en commentaar van vormgevers bij fontanel
• Showcase lettertype bij de ontwerper
• Blogpost bij Thonik
• Kijk van een buitenlandse vormgever (scroll naar beneden)

Het Nederlands Dagblad heeft wat interessante cijfers over hoeveel OV-bedrijven verdienen aan mensen die niet uitchecken met hun OV-chipkaart. In het OV van Amsterdam is dat 100.000 keer per maand, in Rotterdam 50.000 keer en bij de NS 25.000 keer.

Aangezien bij bus/tram/metro reizen dat niet uitchecken je vier euro kost, en bij de trein dat tien euro per keer (voor abonnementhouders, anonieme gebruikers betalen twintig euro) betekent dat op jaarbasis de OV bedrijven meer dan 10 miljoen euro verdienen aan niet-uitcheckende reizigers.

Volgens de OV-bedrijven zelf verdienen ze niks aan die bedragen, omdat ze ook geld moeten uitgeven voor de mensen die restitutie willen (ongeveer 10% van de niet-uitcheckers).

Het blijft knap hoe Emile Roemer zich in acht korte weken heeft geprofileerd als de opvolger van Jan Marijnissen. Zijn taal was duidelijk, eenvoudig en vaak origineler dan de andere deelnemers. Van de andere kant: zijn betoog over ‘de uitverkoop van de sociale sector’ werd wel erg vaak herhaald, misschien nog wel vaker dan de moslims van Wilders.

Femke Halsema positioneerde zich als het ultieme alternatief voor linkse besluitelozen. Voor sommige zwevers werkte dat misschien, maar ik kan me ook voorstellen dat kiezers dat juist een teken vinden van besluiteloosheid van haar kant.

André Rouvoet en Alexander Pechtold waren zo goed als onzichtbaar. Dat is vreemd, want beide zijn goede debaters.

Pechtold probeerde op te vallen door grappen te maken die geen van allen aankwamen. En de laatste oproep aan Rutte om toch vooral duidelijkheid te scheppen over Wilders als vice-premier was ook geen succes.

Jan Peter Balkenende zal zijn achterstand met dit debat niet goedmaken. Het enige wat een beetje aankwam was zijn verhaal over ‘wat een goede premier maakt’, de rest was zijn eeuwige stroom van verhaspelde woorden en dooddoeners als ‘u zegt het wel, maar het is niet zo’. Balkenende kan na dit debat definitief de handdoek in de ring gooien.

Geert Wilders was als altijd verbaal sterk, maar na 4 jaar alles te hebben gezegd wat er te zeggen valt over wat er fout is aan moslims is het een grijsgedraaide plaat geworden. Voor de eerste keer deed Wilders zenuwachtig aan, Rutte was hem op alle momenten de baas. En of het nou zo’n slim idee was om te zeggen dat hij als Minister-President als eerste naar Israël zou gaan?

Ondanks dat Job Cohen claimt dat hij ‘van zijn eerdere fouten in de campagne heeft geleerd’ was dat vanavond niet te merken. Wat hij zegt lijkt op de taal van Wouter Bos, maar hij doet het lang niet zo charismatisch en overtuigend. Hij klonk af en toe bijna, en dat is wel heel pijnlijk, als Ad Melkert, die zinnetjes opdreunde van zijn voorlichters. Dat is jammer, want op de momenten dat hij wat meer improviseerde was het een stuk beter. Hoe dan ook, met dit slappe optreden is Cohen naar mijn mening de verliezer van het debat.

Mark Rutte heeft de afgelopen vier jaar veel geleerd en was ontzettend kalm en duidelijk in het uitleggen van zijn standpunten.Het is knap hoe Rutte zijn VVD neerzet als een sociale partij die er ook voor de minder bedeelden is (of dat nou waar is of niet). Alleen de ‘morele oproep’ van Femke Halsema om aan te geven waar de pijnpunten van zijn programma zitten liet dat beeld even verwateren. Toch bleef het beeld overeind, en Rutte is daarom de winnaar van het debat.

U gaat er vast nog veel mee te maken krijgen: wanneer kan ik niet de deur uit, geen verjaardagen vieren, niet vergaderen en niet naar het strand deze zomer? Inderdaad, als het Nederlands elftal speelt. Hieronder alle data en tijden waarop het Nederlands elftal speelt en potentieel zou kunnen spelen deze zomer:

Groepswedstrijden

• maandag 14 juni 13.30: Nederland – Denemarken (2 – 0)
• zaterdag 19 juni 13.30: Nederland – Japan (1 – 0)
• donderdag 24 juni 20.30: Kameroen – Nederland (1 – 2)

Potentiële wedstrijden (Nederland zit in groep E)

• maandag 28 juni 16:00: Nederland - Slowakije (2 -1)
• vrijdag 2 juli 16:00 : Nederland – Brazilië
• dinsdag 6 juli 20:30: halve finale I
• zondag 11 juli 20:30: finale

Nog meer nuttige en nutteloze informatie over het WK vindt u natuurlijk op de encyclopedie die iedereen kan bewerken.

De website

Gelukkig, IEDEREEN TELT MEE bij de PvdA deelt Wouter Bos ons mee vanaf pvda.nl. Een eindeloze dropdown met gemeentes (hallo webmasters: denk eens aan een zoekfunctie!) leid ons naar de lokale afdeling die niet goed werkt in Firefox. Dat is toch weer 20% minder kiezers voor de PvdA in Utrecht.

Het programma

Vanaf de cover glimlacht Rinda den Besten ons breedlachs toe. Hier dus wel de naam van de lijsttrekker in het programma, en geen lang betoog van de landelijke lijsttrekker zoals bij D66. Hier ook weer veel bullet points, maar helaas soms wel in een wat ambtelijke schrijfstijl. Verder bied de partij een ‘samenvattingsfolder’ aan, die helaas vooral is bedoeld voor de drukker aangezien de helft van de folder op de kop staat.

Volgens het programma in Utrecht gezelliger worden dankzij de zitting van de partij in het collega. Wat fijn! En Utrecht is ook zo’n fijne stad om in te wonen dankzij de PvdA. Yes! Is er een bankje kapot? Bel met de gemeente en waarschijnlijk komt Rinda het hoogstpersoonlijk zelf repareren. Fantastisch! Want iedereen telt mee bij de PvdA, hoera hoera!

Wel goed: gelijk in het begin op één a4-tje alle kernpunten van het programma. Maar helaas ontsporen de zinnen in de bullet points weer in lange wazige taal met veel moeilijke woorden en weinig menselijke voorbeelden. Wat dat betreft kan de PvdA nog heel wat leren van de schrijfstijl van haar socialistische vrienden van de SP.

Wat opvalt

• De sector die de games maakt waar de ChristenUnie zich zo’n zorgen over maakt moet een impuls krijgen van de PvdA. En dan zeker later klagen over gewelddadige kinderen!
• De nieuwe slogan van de PvdA in Utrecht: “De PvdA is en blijft keihard de sociaalste!”.
• Ook de PvdA wil geen snelweg door Amelisweerd, en zal dat ‘nooit toestaan’. Opvallend is wel dat er geen enkele andere serieuze partij is die dat wél wil.
• Een speciale school voor leerlingen met leerproblemen heet verwarrend genoeg “De Utrechtse School”
• In 2014 wordt de hele binnenstad bevoorraad via het water en elektrisch.

Wat ontbreekt

• Weinig. Maar door het wollige taalgebruik is het moeilijk om de standpunten tot je te nemen.

Lees verder

<< De Groenen – Introductie >>

De website

De Groenen hebben hun website niet meer vernieuwd sinds 1995. Dat is vast heel goed voor het milieu. Verder valt op dat op de site ook nog steeds de provinciale verkiezingen van 2003 staan aangekondigd en dat men toen niet er in slaagde een zetel te halen. Een goed begin voor deze verkiezingen!

Het programma

Net zoals bij de Partij van de Eenvoud en TON hebben de Groenen alleen een lijstje met korte actiepunten. Daar kunnen we dus ook kort over zijn.

Wat opvalt

• De Groenen willen de Domkerk, net zoals de Christenunie, herbouwen (want in 1994 wilden ze ook al de singelgracht herstellen). Utrecht zal dan net zo populair worden als Barcelona (is dat wel goed voor het milieu?).
• De tram naar alle buitenwijken (die er nog niet is) wordt gratis.
• Er komen grote bezuinigingen aan, en dat gaat allemaal betaald worden door dat ‘particulier autobezit een luxe wordt’ en uitgaven voor het stationsgebied worden uitgesteld.

Wat ontbreekt

• Een programma met standpunten over meer dan drie kleine onderwerpen. Op dat gebied doet zelfs TON het nog beter dan De Groenen.

Lees verder

<< ChristenUnie – PvdA >>

De website

De ChristenUnie blinkt niet uit in eenvoud op hun website. Eerst klikken op een klein plaatje voor de ‘verkiezingssite’  en dan vervolgens moet je eerst aangeven in welke provincie, gemeente en waterschap(!) je woont voordat je naar de lokale site gaat.

Het programma

Maar 27 pagina’s, maar helaas met een saaie opmaak zonder plaatjes. Maar gelukkig krijgen we wel gelijk in de inleiding een lofzang op onze lieve heer, we zijn tenslotte wel bij de ChristenUnie. De ChristenUnie voor Utrecht, en God helpt een handje!

Wat opvalt

• Niet alleen gok en drankverslavingen moeten worden aangepakt, ook teveel videospelletjes zijn slecht (vooral voor kinderen). Dat leid namelijk tot eenzaamheid.
• Mensen die willen echtscheiden krijgen een relatiecursus van de gemeente aangeboden
• Meer hotels (ook goedkope) voor alle toeristen die onze mooie stad willen bezoeken.
• Kunst in de openbare ruimte is leuk, maar het moet wel duidelijk zijn wat het is.
• Al dat geld wat in het stationsgebied wordt gepompt kan beter worden besteed aan… het herbouwen van het schip van de in 1674 verwoeste Domkerk! Niet alleen leuk voor het toerisme, maar ook voor ‘het opnieuw overdenken van de plaats van de kerk in het centrum van de stad’ (wat dat ook mag betekenen).

Wat ontbreekt

• Opvallend weinig concrete punten en eigen plannen (behalve dan het herbouwen van de Domkerk)

Lees verder

<< SP – De Groenen >>