De beste tijd voor hackathons is nu

De HackaLOD is een jaarlijks terugkerende hackathon waar teams in 24 uur een applicatie moeten bouwen op basis van erfgoeddata. Die app kan van alles zijn: een datavisualisatie, een spelletje, of zelfs een VR-ervaring. Ik deed al drie keer eerder mee. De eerste keer, in 2016, won ik (en maakte ik er zelfs een filmpje voor de Volkskrant van).
30 oktober was het zover. En voor het eerst deed een team van Wikimedianen mee (de mensen die Wikipedia en zusterprojecten bewerken).
Van tevoren hadden we een duidelijk onderwerp: de Siboga-expeditie van 1899 – 1900. Dat was de eerste Nederlandse diepzee-expeditie waar metingen werden gedaan en vele planten en dieren werden verzameld die in de tientallen jaren erna beschreven werden. Het concept was om dat verhaal te vertellen in korte hoofdstukjes, aangevuld met heel veel data (want daar draait de HackaLOD tenslotte om).
Al te veel voorbereiden wilden we natuurlijk niet, het moest wel een hackathon blijven. We hadden een grof concept en schetsjes. Dat was het. De rest zou gebouwd moeten worden in die 24 uur in de kerk in Middelburg. Dat is best spannend, want hoeveel kun je afkrijgen in die relatief korte tijd, met weinig slaap en veel druk? En hoe zorg je dat het werkt, dat het concept goed uit de verf komt, dat het er leuk uitziet én dat het hele team er tegelijkertijd aan kan werken?
Viben
De laatste keer dat ik meedeed aan de HackaLOD was twee jaar geleden, in 2024. In die twee jaar is er enorm veel veranderd. Destijds was er natuurlijk ook al AI, maar pas in de loop van vorig jaar zijn coding agents (de tooltjes die semi-automatisch code schrijven) echt volwassen geworden.
AI-expert Andrej Karpathy muntte in februari 2025 de term vibecoding voor het (volledig) laten schrijven van al je code door een AI-agent. Ik heb de afgelopen twee jaar heel veel code geschreven met AI, maar een grotere applicatie volledig laten schrijven met AI had ik nog niet echt gedaan.
Een hackathon is een ideale plek om dat wel te doen. Je hebt weinig tijd, het gaat vooral om het presenteren van het idee, en het gaat niet om cruciale applicaties die superstabiel moeten draaien.
Dus we besloten om de app helemaal te vibecoden met Claude Code. Het team bestond uit zes mensen. Vier ervan (Sandra, Annika, Olaf en Daniëlle) hielden zich vooral bezig met de inhoud. Daan en ik zouden de technische kant doen.
Pairviben
Hoe gaat zoiets in z’n werk? Daan en ik begonnen met iets wat ik maar even pairviben noem, analoog aan pair programming. Pair programming was ooit een trend, dat je in duo’s ging programmeren. Dat had een hoop voordelen (want twee weten meer dan één), maar ik vond het nadeel dat je snel kon verzanden in technische discussies die weinig relevant waren. Bike shedding, zoals dat heet. Dus de technische equivalenten van welke kleur het fietsenschuurtje moet krijgen als je een kerncentrale gaat bouwen. Of je tabs of spaces gebruikt in je code, of dat je wel of niet puntkomma’s neerzet in je Javascript-code.
Als je vibecode, of pardon, pairvibed, is het anders. Omdat je geen code gaat schrijven, maar je LLM prompt (dus instructies geeft) zijn de discussies een stuk zinniger. Want het gaat over de inhoud en werking van je app in plaats van over technische afwegingen. En daardoor kun je ook de rest van het (niet-technische) team betrekken in de discussies. Of je LLM vervolgens tabs of spaces gebruikt is dan aan hem (hen? het? die?).
Iedereen aan de knoppen
Zoals ik al schreef is een andere uitdaging van een hackathon dat iedereen (ook de niet-techneuten) moet kunnen bijdragen. Het is alsof mensen al bezig zijn het huis in te richten terwijl je nog bezig bent met de fundering. Dat probleem losten we op door heel vroeg in de 24 uur vast te leggen hoe tekst en inhoud bewerkt zouden worden: met behulp van Markdown-bestanden met een vaste structuur.
Markdown is een simpel tekstformaat dat ook goed door machines is te lezen. En waar je makkelijk metadata aan kan toevoegen. Ik (of: mijn agent) bouwde snel een systeem, zodat wijzigingen die mensen deden in die Markdown-bestanden binnen één minuut zichtbaar waren op de website.
Het grote voordeel van Markdown is dat het ook de de-facto standaard is van tekstuele informatie binnen de AI-wereld. En dat opende weer de mogelijkheid dat het ‘contentdeel’ van het team zelf ook AI kon gebruiken om de inhoud te bewerken. Bijvoorbeeld automatisch locaties uit de teksten te halen. Of bronnen te vinden bij de feiten.
De data
Behalve de tekstuele inhoud ging de HackaLOD dus ook over data. Het contentteam koppelde in de Markdown begrippen aan losse bestanden (items) die weer linkten naar bronnen bij onder andere culturele instellingen, Wikidata en GBIF (een site met veel biologische data). Het idee was om vervolgens uit die databanken informatie op te halen.
Een klusje dat meestal veel tijd kost, want je moet allemaal verschillende sites en metadata proberen te snappen. Maar ook hier hielp Claude bij, door de koppelingen te schrijven. Soms zelfs meer dan we hadden bedacht. Omdat we bij een object linkten naar het Stadsarchief Amsterdam bedacht Claude dat dit ook een goede bron was voor andere objecten en schreef een scriptje om meer data te vinden. Ook al hadden we daar niet om gevraagd.
Efficiëntie
Al dat vibecoden: wat leverde dat nou op? Op vrijdag begonnen we om 12.00 met bouwen, en dezelfde dag hadden we om 18.00 al een versie van de site die presenteerbaar was. Het is lastig in te schatten, maar ik denk dat dit ongeveer het maximum haalbare was geweest als we geen AI-tools hadden gebruikt. Ergo: in zes uur maakten we iets waar je zonder AI de volle 24 uur voor nodig zou hebben. Vier keer zo snel dus.
Alle tijd daarna konden we gebruiken voor het polijsten en leuke extra’s. We voegden bijvoorbeeld een gedetailleerde datavisualisatie op een kaart toe waar de Siboga de specimens had gevonden, en op welke diepte. En Daan had zelfs nog wat tijd over om een game te bouwen waarmee je specimens kon verzamelen. En dankzij AI zag het er, terwijl we geen designer in het team hadden, ook nog aardig uit.
Nadelen
Betekent dit dat er helemaal geen nadelen zijn aan met AI werken? Nee, dat niet. Ik vond het lastig om in te schatten wanneer je moest stoppen met het toevoegen van extra dingen. AI heeft de neiging om alles wat je vraagt te doen, en dan lekker uitgebreid. Dus de eerste versies van de visualisatie waren te druk, met veel te veel knoppen. En het design is wel mooi, maar het wordt ook snel dezelfde eenheidsworst die iedereen krijgt die met AI werkt. De eigenheid verdwijnt.
En dan is er de betrouwbaarheid. AI kan heel stellig beweren dat bepaalde data klopt, je moet het wel echt goed verifiëren. Zoals bijvoorbeeld over de diepte van waar bepaalde specimens waren gevonden door de Siboga. Daar had Claude zelf wat voor gevonden en gedeeltelijk gegokt. Gelukkig hadden we een expert om dat op te merken, anders was het zomaar meegegaan in de definitieve site.
En er is ook een filosofische vraag: hoeveel is nog van jezelf als je alles vibecode? Voor zover ik kon inschatten gebruikten alle teams bij de HackaLOD AI-tools. Ik had daar best een discussie of op z’n minst een observatie over willen horen. Maar die was er helemaal niet tijdens het evenement. Je zou haast denken dat vibecoding in de bijna twee jaar dat de term nu bestaat volledig is ingeburgerd en discussie erover overbodig.
Dat is natuurlijk niet zo. Ik was eerder dit jaar op twee Wikimedia-evenementen waar de discussie juist zeer levendig was en waar ik twee artikelen over schreef. En het onderwerp zal ongetwijfeld nog vaker terugkomen in deze nieuwsbrief.
De beste tijd voor hackathons is nu
Ik heb aan tientallen hackathons meegedaan en er een hoop zelf georganiseerd. De afgelopen jaren kreeg ik het gevoel dat het misschien niet zo veel meer opleverde. Het eindresultaat was toch vaak een presentatie of proof-of-concept van een idee in plaats van een werkende applicatie. Nu is dat opeens veranderd: je kan echt een goed werkende app creëren in een korte tijd. Dat het geen stabiele code is, of dat er weinig aandacht aan is geschonken, maakt voor een hackathon veel minder uit.
Misschien is er nooit een betere tijd geweest voor hackathons dan nu.
Je kunt hier de Siboga-site bekijken. Helaas grepen we naast zowel de jury- als publieksprijs. We werden wel tweede bij de publieksprijs.
Dit artikel verscheen eerder in editie #256 van De Circulaire, mijn tweewekelijkse nieuwsbrief.